De vraag hoeveel vermogen beschikbaar is, bepaalt steeds vaker of woningbouw- en bedrijventerreinontwikkelingen haalbaar zijn. Enexis maakte recent bekend dat in Den Bosch ongeveer 2.600 van de 4.200 geplande woningen voorlopig op een wachtlijst belanden. De uitbreiding van het elektriciteitsnet moet verlichting bieden, maar procedures rondom nieuwe stations kunnen jaren duren.
Oftewel: voor veel ontwikkelingen is de benodigde netcapaciteit voorlopig niet beschikbaar. Toch betekent dat niet dat er niets mogelijk is. De praktijk laat zien dat je door de energieopgave vanaf het begin onderdeel te maken van de planvorming wel degelijk invloed kunt uitoefenen op de beschikbaarheid van capaciteit.
Daarbij verandert het speelveld snel. Het maatschappelijk prioriteringskader en het proces ‘Eerder Aanvragen’ zorgen ervoor dat projecten eerder in beeld komen bij netbeheerders, maar eerder aanvragen betekent niet automatisch eerder aansluiten. De overgangsregeling van juni 2026 liet zien hoe groot de onzekerheid hierover is: in korte tijd werden ruim vier keer zoveel aanvragen ingediend als gebruikelijk.
Vanaf 1 oktober ontstaat bovendien een dubbele afhankelijkheid. Ontwikkelingen zijn niet alleen afhankelijk van de beschikbare capaciteit bij de netbeheerder, maar ook van hun positie op gemeentelijke prioriteitenlijsten. Zelfs een hoge positie bij zowel gemeente als netbeheerder biedt geen garantie op een aansluiting. De capaciteit moet er immers daadwerkelijk zijn.
Voor een aantal ontwikkelingen hebben wij daarom vroegtijdig regie gepakt. Door inzicht te krijgen in de vermogensvraag, piekbelasting en mogelijke oplossingsrichtingen, kon een greenfieldontwikkeling worden aangepast aan de beschikbare ruimte op het net. In een ander project leidde een integrale afweging van ontwerp, omgevingsplan en vergunningen tot een bedrijventerrein dat zelf energie opwekt en het energiemanagement collectief organiseert.
Daarom moet de energieopgave vanaf dag één onderdeel zijn van de planvorming. Niet om direct één oplossing vast te leggen, maar om inzicht te krijgen in de energievraag, de piekbelasting en de mogelijkheden binnen het gebied. Technisch kan bijna alles. De projectcontext bepaalt welke oplossing uiteindelijk past.
Vanuit die gedachte werken wij samen met gemeenten, provincies en netbeheerders aan congestieverzachters en energiehubs die opwek, opslag en verbruik slim combineren.
Onze boodschap aan gemeenten, ontwikkelaars en andere initiatiefnemers is daarom eenvoudig: laat je niet geruststellen door een hoge positie op een prioriteitenlijst. Prioritering bepaalt de volgorde, niet de beschikbare capaciteit. Wie de energieopgave vanaf het begin onderdeel maakt van de gebiedsontwikkeling, krijgt eerder inzicht in wat wél mogelijk is en vergroot de kans op een uitvoerbaar project.